Ik hoor en lees veel over de veiligheidssituatie in Zuid-Afrika. Voordat ik deze trip maakte, vroeg iedereen of het wel veilig was om hiernaartoe te gaan. Immers: Zuid-Afrika heeft een extreem hoog moordcijfer en staat niet echt bekend om zijn veilige binnensteden. Ik kon daar gelukkig altijd op antwoorden dat het gevaar best meevalt, zolang je geen domme dingen doet. Helaas zijn er in de Nederlandse media genoeg mensen die daar anders over denken. Twee voorbeeldjes. Recentelijk schreef Johan ‘ik-denk-dat-ik-overal-verstand-van-heb’ Derksen in zijn voetbalblaadje een heerlijke bangmakende column. Eerder dit jaar was het spelersvrouw Sylvie van der Vaart, en volgens haar ook de KNVB, die dacht dat spelersvrouwen niet veilig zouden zijn in Zuid-Afrika.

Toen ik bedacht dat ik dit stuk wilde schrijven, wilde ik daar tegenover zetten dat ik nog nooit iets had meegemaakt waardoor ik me onveilig voelde. Inmiddels kan ik dat helaas niet meer zeggen
Lees verder om te zien wat er gebeurd is…

Zuid-Afrika is een derdewereldland. Een flink gedeelte van de inwoners verdient omgerekend minder dan vijftig euro per maand. Hoe besteden ze hun geld? Oftewel: hoe doen ze dat?

Een uitgebreid openbaar vervoersnetwerk kent Zuid-Afrika niet. De meeste armere mensen hebben geen auto. Fietsen is vaak levensgevaarlijk omdat de wegen daar niet op zijn ingericht. Veel Zuid-Afrikanen zijn daardoor aangewezen op taxibusjes. Dat zijn achtpersoonsbusjes waar met een beetje propwerk zo’n zestien personen in passen. Deze busjes hebben geen vaste dienstregeling maar vertrekken simpelweg als ze vol zijn. Doordat ze er zo veel mensen in passen, zijn ze relatief goedkoop per persoon. Een enkeltje universiteit – Vanderbijlpark (een kleine tien minuten) kost 5 Rand, iets minder dan 50 eurocent. Naar Johannesburg (tachtig kilometer) ben je 25 Rand kwijt, nog geen 2,5 Euro. Dat lijkt extreem weinig, maar de taxibestuurders verdienen er een goede boterham aan. Stel dat een taxibusje één keer per anderhalf uur van/naar Johannesburg rijdt (inclusief wachttijd tussendoor). Per rit levert dat zo’n veertig euro op. Daar gaat dan natuurlijk nog benzine, onderhoud en afschrijving van het busje vanaf, maar uiteindelijk blijft er een mooi uurloon over voor de chauffeur. Helaas hebben veel van die bestuurders lak aan verkeersregels en zijn hun rijkunsten niet altijd om over naar huis te schrijven. Extreem veilig is deze vorm van vervoer dus niet, maar voor Zuid-Afrikanen is het de enige optie. Er zijn ook ‘normale’ taxi’s met een meter, maar die zijn veel duurder.

Een alternatief, althans rondom en in Johannesburg, is de zogenoemde Metrorail. Deze naar verluid oude, vieze en onveilige treinen zijn nog goedkoper. Een enkeltje van Vereeniging, het dichtstbijzijnde station, naar Johannesburg kost 8 Rand, bijna tachtig eurocent. Overigens worden er, met het oog op het WK, wel openbaar vervoersnetwerken aangelegd in de grote steden. Iets waar de bestuurders van taxibusjes dan weer niet blij mee zijn.

Voordat ik naar Zuid-Afrika vertrok had ik grote plannen met deze weblog. Ik zou in de eerste weken dat ik daar was hele mooie dingen gaan doen. Inmiddels is mijn tweede week in Zuid-Afrika, en daarmee ook het weblogproject van de FHJ waarvoor ik schrijf over de weg naar het WK, bijna ten einde. Het slechte nieuws is dat ik een aantal van mijn ambitieuze plannen nog niet heb kunnen realiseren en me dat deze week ook niet meer gaat lukken. Het goede nieuws is dat ik hier nog een half jaar zit en nog genoeg tijd heb om alsnog die mooie dingen te gaan doen en daarover te publiceren op deze weblog.

Ik wilde onder andere een kijkje nemen bij de universiteit van Witwatersrand in Johannesburg, de trainingslocatie van Oranje tijdens het WK. Ook wilde ik het hypermoderne Soccer Stadium in Johannesburg bezichtigen, het stadion waar onder andere de openingswedstrijd en finale worden gespeeld. En ik had me voorgenomen om zelf een aantal filmpjes te maken waarin de reacties van Zuid-Afrikanen op het WK centraal staan.

Waar ik echter onvoldoende rekening mee had gehouden is dat het niet zo makkelijk is om als buitenlander in m’n eentje ‘zomaar’ naar een aantal plaatsen in Johannesburg te reizen. Een taxi(busje) is het meest logische vervoersmiddel, maar het taxisysteem zit hier zo ingewikkeld in elkaar dat het nog wel even zal duren voordat ik dat door heb. Nog een groter probleem is de veiligheid. Of zoals mijn contactpersoon bij International Office zei: “You’re going nowhere without our permission in the first weeks.” Eerst wennen aan de situatie dus. Het wordt me sowieso zeer afgeraden om in m’n eentje op bepaalde plaatsen in Johannesburg rond te gaan lopen. Ook is het absoluut niet verstandig om mijn camera (met een waarde van een half jaarinkomen van arme Zuid-Afrikanen) mee te nemen in zo’n taxibusje of er op straat mensen mee te gaan interviewen.

Enfin, conclusie is dat ik snel meer mensen moet leren kennen die me kunnen vergezellen en dat ik snel een auto moet aanschaffen. Zo ben ik een stuk mobieler en zorg ik dat er de komende maanden alsnog mooie dingen over de aanloop naar het WK op deze weblog terecht komen. Beloofd.